To die stand before to live on ones knees

Dolores Ibarruri

Evo Morales Ayma: eraldaketaren izena, izana edo ezina

2006an asanblada konstituziogileko kideen hausteskundeak egin ziren Bolivian. MAS-ek gehiengoa lortu zuen, baina ez zen bi herenetara heldu. Horregatik, hainbat neurri adostu behar izan zituzten. Adoste prozesu horretan, presidentea soilik behin berraukeratzea hitzartu zuten oposizioaren eskaeragatik. Geroztik, Evo Morales berriz hautatu ahal izatea da eztabaida politikoaren gako nagusienetariko bat. Baina, zergatik da hain garrantzitsua herri sektore handi batentzat Evo berriz izendatua izatea? Zer dago presidentearen figura horren atzean?

Diotenez, gaueko ordu txikietan itzartzen da Evo, eta berekin batera baita bere inguru gertukoak ere. Izango da nekazari ohiturengatik, izango da herritarrekiko arduragatik, batek daki zein den ordu horietan ministroak esnarazteko arrazoia. Hala ere, ez pentsa lotara iluntzean joaten denik, gau erdia jota oheratzen da. Badirudi, esana betetzen duen horietakoa dela, eta horri balio handia ematen diote boliviarrek. Irmoki sinisten dute Evorengan; izan ere, beldur handienetakoa da inor gobernuan sartu eta ustelkeriak jatea, prozesu eraldatzailera arte erreferentziatzat izan dituzten Estatu botere gehienak ustelak izan baittira. Baina Evok badu zer edo zer horrelakorik sekula ez duela egingo helarazten diena herritarrei. Horrez gain, umiltasunetik ideiak tinko ekiten dio bere lanari, eta sektore ezberdinak kohesionatzeko gaitasuna du.

    

Evo Morales Lauca Ñ-ko (Chapareko) VI. Osasun Ferian herritarrei zuzenduz

Zer da umiltasuna presidente batengan? Brigada honek aukera izan du zuzenean bere jardun publikoa ikusteko. Guk iruditerian genuena liderrak formala, tinkoa eta zorrotza izan behar zuela zen, etsaiaren aurrean bere ahultasuna jartzen ez duen horietakoa. Evori entzun diogu, ordea, ez zela mediku ebakuntzei beldur zelako, baita ez zela oilorik hiltzen ausartu ere nekazari garaian. Patxadatsu ekin zion ekitaldi ostean herritarrei agurtzeari. Hain da gertukoa non jendeari barruraino sartu eta subjektibitatean eragin dion. Orain 12 urte pentsaezina zen indigena batek Estatua gobernatzea. Gaur egun, berriz, Evo karguan nola mantendu pentsatzen ari dena gehiengoa da. Aldi berean, lehen aldia da boliviar haur indigena batek handitan bere burua presidente irudika dezakeena. Izan ere, urte batzuk atzera umeen iruditerian nekazari edo gidari izatea besterik ez zegoen.

Herritarrekiko gertutasuna ezin izan izaera kontua soilik, ikusi besterik ez da bere ibilibidea. Herri mugimenduetan du jatorria, baita bihotza ere. Chaparen jaioa da, lurralde tropikal, kokalero eta borrokalarian. Gaur egun 1000 dira Tropikoan dituzten sindikatuak, denak elkarlanean ari direnak, txinaurri lana egiten dutenak, eraldaketa prozesuaren sustrai sendoak direnak. Hori dela eta, soberan daki herritarren aldarrien garrantziaz eta botere instituzionala lortu bezain pronto ekin zion baliabide naturalen eta enpresa estrategikoen nazionalizazioari. Ahal bezain pronto soldata arrakala txikitu zuen, bere soldata jaitsi eta herri xumearena igoz. Horrelako praktikekin eta lan ordu luzeekin agintaritzaren lehen urtean bete zuen hitz emandako programa.

Baina zenbat denbora iraun dezake pertsona batek bizi erritmo hori jarraituz? Ezin dugu ahaztu pertsonon ezaugarririk garrantzitsuena zaurgarritasuna dela. Badirudi boliviarrek Evo betikotu dutela. Evorengan dute sinismena, ez hainbeste proiektu politiko batengan. Zer gertatuko da Evo egongo ez denean? Finean, herri oso baten eraldaketa prozesua pertsona baten mende jartzen ari dira. Latinoamerikako beste herrialde batzuetan eman den fenomenoa Bolivian errepikatzen ari da.

Evo betierekoa izango balitz ere, lidergoaren eredu hau herri jakintza indigenekin kontraesanean egongo litzateke. Esaterako, demokrazia komunitarioan, lidergoa bikoitza da: emakume eta gizon batez osatua eta aldiro-aldiro txandakatua. Aldiz, gobernuaren postu gorenak mantendu nahi diren bi gizonek betetzen dituzte. Hala ere, Evoren lidergoa aldatzearen aldekoak indar eskuindarrak dira. Izan ere, txandakatzearen arrazoi nagusia demokrazia liberalaren logikatik dator, “sasi diktaduraren” aitzakiapean botere instituzionala berreskuratu nahi dute, kontrol ekonomiko osoa edukitzeko.

Ikusgarria da Evorekin lidergo tradizionalaren ezaugarri batzuk eraldatu direla. Beste batzuek, ordea, indarrean diraute: ez al da, bada, Evo gizonezkoa? Ez al da, bada, Evo ezinbestekoa? Hausnarketa hauek Euskal Herrira ekarriz emango diogu kronikari amaiera: Zer ezaugarri jartzen dizkiogu lider bati? Zein lider eredu sustatu dugu? Euskal Herriak nahi al du liderrik? Behar al du? Nolakoa beharko luke izan? Edo nolakoak beharko lukete izan?

Erroma: atzo eta gaurko borroka

Abuztuaren 8an, asteartea, iritsi ginen Erromara. Heldu bezain laster, erdigunean kokatzen den jabetza publikoko bulego eraikin erraldoi eta okupatu batera eraman gintuzten. Hurrengo egunetan bertan geldituko ginen lotan, beraien etxea egin duten 400 bat bizilagunekin batera. Erromako etxebizitza eskubidearen aldeko mugimenduaren parte den Action kolektiboak okupatu zuen duela bi urte, eta jatorri eta adin guztietako jendearen artean kudeatzen den proiektu bat da. Kide batek azaldu zigun bezala, beraien helburua etxebizitza lortzeaz gain (“lotta per la casa”) bizitzaren alde borrokatzea ere bada (“lotta per l’abitare”). Eraikin berean uztartzen dituzte proiektu desberdinak, besteak beste Spin Time izeneko laborategi soziala, enoteka, jantoki soziala, edo auzorako hitzaldi aretoa.
Ondoren San Lorenzo auzora joan ginen La Strada zentro sozialeko gazteekin. Langile auzo honek borroka historia luze bat du, Mussolini eta bere faxisten Erromaren gaineko martxa geldiarazten saiatu zen bakarra izan baitzen. 1945ean Estatu Batuek bonbardatua izan eta gero 70. hamarkadan ezker extraparlamentarioko mugimendu desberdinek (Potere Operaio, Lotta Continua, ikasle mugimendua…) auzoaren kontrola bereganatu zuten. Gaur egun garai horretan sortutako zenbait proiektuk zutik diraute, Radio Onda Rossa irrati autogestionatua, Ventidue feminista eta lesbianen etxe okupatua edo Trentadue zentro soziala bezalaxe. Erromako unibertsitate nagusienetik oso gertu izanik, beste hainbat okupazio proiektu ere garatzen dira San Lorenzon: Studentato De Lollis ikasle erresidentzia, Nuovo Cinema Palazzo antzokia, Palestra Popolare gimnasioa eta ESC Atelier ikasleen zentro soziala.

Hurrengo egunean Salvatore BRtako militante ohiarekin hizketaldia eduki genuen Radio Onda Rossaren egoitzan. 30 urteko kartzelaldia izan zuen, eta erromako mugimendu iraultzaileen bilakaeraz eta irratiaren historiaz hitz egin zigun. Baita kartzela barruan izandako esperientzietaz eta borroketaz ere.
Erroma hegoaldeko itsasoan kokatzen den Bilancione izeneko espazio autogestionatuan bazkaldu genuen eta bere hondartzan bainu bat hartu eta gero, Tufello auzora abiatu ginen.
Bertan Astra gaztetxeko kideekin elkartu ginen. Urtero auzoan antolatzen duten hainbat eguneko festibala bukatu berria zeukaten. Gaztetxetik Palestra Popolare Valerio Verbano-ra joan ginen. Valerio faxisten eta Italiako zerbitzu sekretuen arteko harremanak ikertzeagatik bere gurasoen aurrean eraildako auzoko gaztea zen, eta bere memoria oso bizirik jarraitzen du herrian, muraletan, pintadetan, espazio autogestionatuetan… bere presentzia nabaria da. Studentato Puzzle gazte prekarioen etxebizitza proiektua eta eskola autogestionatua ere bisitatu genuen; bertan migranteentzako italiano klaseak, haurrentzako errefortzu klaseak, komikigintza tailerra eta abar antolatzen dituzte.
Eguna La Torre zentro sozialeko gaueko jantokian afaltzen bukatu genuen.
Ostegunean memoria historikoaren inguruko bira bat egin genuen: Porta San Paolo hasi ginen, bertan nazifaxisten aurkako Partigianien defentsak borroka luze eta gogorra eman zuen, Gramsciren hilobia bisitatu genuen eta Fosse Ardeantine espaziora gerturatu ginen: bertan nazifaxitek 335 erromatar mendeku gosez hil izana gogoratzen da.

Irakurri osorik

Shatila (Beirut-Libano), errefuxiatu ahaztuen hiriburua

Maiz ahazten dute askok, desinformazio mediatikoa dela medio, palestinar gehienak palestinatik kanpo bizi direla. Milioika lagun dira diaspora osatzen dutenak, asko eta asko 1948an eratutako errefuxiatu guneetan. Zisjordania, Gaza eta lurralde okupatueko borroka ezkutaezinak dira. Hortik kanpo dauden errefuxiatuak ordea, gutxitan aipatzen dituzte erakunde eta medioek. Horixe da Libanon bizi diren 445.000 palestinarren egoera. Hauek Shatila dute hiriburu, ez biztanleriagatik, Ein el Helwe baita errefuxiatu-gune handiena. Baizik eta, Shatila errefuxiatuen sufrimenduaren islada delako. 1982ko sarraskiagatik bihurtu zen ospetsu eremu hau. Baina egungo egoera ez da hobea; eskubideen urraketa eta marjinalizazioa, egunerokotasunaren parte dira Shatilan, errefuxiatu ahaztuen erakuslerik onena.

Irakurri osorik

Bilboko Aste Nagusian Karpagune internazionalista

Badator Bilboko Aste Nagusia eta Askapeña konpartsarekin batera egitarau bikaina antolatu dugu Karpagunean.

Deialdi berezia egin nahiko genuke abuztuaren 20ko Visca La Terra egunera eta abuztuaren 25ean burutuko dugun Askapenaren 30. urteurreneko ekitaldira

Hemen duzue Karpaguneko egitarau osoa:

Iraultza bolibartarra: sozialismo instituzionala edo herri boterea

2017 Venezuelako brigadistak Meridara iritsi berri gara. Orain bitartean, Caracasen egon gara. Bertan azken 19 urtetan aurrera eramandako prozesu iraultzaile bolibartarrean sakontzeko aukera izan genuen eragile ezberdinekin.

Alde batetik Venezuelako Gobernu Bolibartarraren politikak ezagutu ahal izan genituen. Lehenik Emakumeen Herri Botererako Ministeritzan izan ginen. Bertan Anais Colmenares, Emakumeen Garapen Sozio-produktiboaren ministro-ordearekin eta Asia Villlegas Pol, Genero Parekidetasunaren eta Diskriminazio Ezaren ministro-ordearekin izan ginen. Garapen Sozio-produktiboaren ministeritzak emakumeek arlo sozio-produktiboan aurrera egin dezaten diru-laguntzak eta laguntza materialak ematen dizkie. Honez gain, interesgarria iruditu zitzaigun jakitea Venezuelako legediaren barnean etxeko eta zaintza lanek errekonozimendua dutela eta helburu dutela etorkizuenan, hauek bermatuta duten ordainsaria ematea Inperioak eragindako gerra ekonomiko zikinari aurre egin diezaioketenean.

Genero Parekidetasunaren eta Diskriminazio Ezaren ministro-ordeak, aldiz, borborrean duten proiektua azaldu zigun. Biolentzia obstetrikoaren aurrean emakumearen nahien eta eskubideen alde jokatzen duen erditze prozesu bat babesten dute. Izan ere, Venezuelan haurdun dauden emakumeen %52ari zesarea bat egiten diote, nahiz eta OMSek datu hauek %10aren inguruan egon beharko liratekela esan. Datu honek argi uzten du bortxa obstetrikoa arazo hegemoniko bat dela Venezuelan. Emakumearen nahien aurrean interes patriarkal eta ekonomikoak gainjartzen dira. Berriro ere, emakumeen gorputza merkantilizatzen da kapitalismo patriarkalaren mesedetan.


Brigadistak Asia Villegas Pol ministro-ordearekin

Irakurri osorik

Italiako herri mugimendua ezagutzen

ALTA FELICITÀ festibala bukatzean, uztailaren 31n, Milanera abiatu ginen bi kotxeekin eta eguerdi aldera ailegatu ginen. Transiti 28 CSOAn gure kontrapartearekin elkartu ginen eta bazkaldu genuen. Transitik 40 urte daramatza okupatuta, eta haren barne antolakuntzaz eta funtzioaz hitz egiten egon ginen: Lotta per la casa mugimenduarekin oso lotuta dago eta etxebizitzaren inguruko borrokan parte hartzen du.

Bazkal ostean, kotxeekin abiatu ginen faxistek Dax gaztea hil zuten lekura. Dax mugimendu antifaxistan zebilen gaztea zen, eta faxistek labankadaz erasotu zuten gau batean. Ospitalera eraman zuten eta han hil egin zen, eta istiluak izan ziren elkartasuna adieraztera joandako lagunak poliziak bota nahi izan zituelako.

Hainbat eraikin okupatu ikusi genituen Lotta per la casa mugimendari buruz mintzatzen ginen bitartean. Milanen 3000 etxe publiko (instituzioenak) daude hutsik eta hau dela eta okupazioak etxe publikoetan egiten dira batez ere, asignatu egin behar direla eta pertsona orok etxebizitza eskubidea daukala aldarrikatzeko.

Jarraitu irakurtzen

Pages

Subscribe to Askapena RSS
randomness