Bi herri ditut maitatzeko eta mundu bat bere alde borrokatzeko

Pakito Arriaran

Bertso, argazki eta kronika Palestinatik

Jerusalem; Murru bat, hamarnaka mundu.

Uztailaren 3an iritsi giñen Palestinako lurralde okupatuetara. Askapenak antolaturiko brigadek urtero bisitatzen dituzte lur hauek, eta aurten, lehen aldiz, begirada feminista batetik ikusi eta kontatu nahiko genuke bertan gertatzen ari dena.

Iritsi aurreko iluntzean, Bartzelonako aireportuan izan genuen Zisjordanian gertaturiko atxiloketen berri. Hainbaten artean, Palestinako emakumeen mugimenduko buru diren Khalida Jarrar eta Khitam atxilotu zituzten. Haiekin biltzekoak ginen Ramallahn, beraz, hara heldu aurretik konturatu ginen bertako errepresioaz eta ezegonkortasunaz.

Jerusalem hiria izan da lehen geltokia. Zazpi ateko harresi batek mugatzen du hiri zaharra. Baina beste murru ikusezin batek zatitzen du hiria bitan: ekialdea eta mendebaldea. Mendebaldea 1948an israeldarrek okupatua eta ekialdea, palestinarren koltrolpean egon beharko lukeena baina okupazio estrategia ezberdinen bidez Israelek bereganatu nahi duena.

Hiri zaharreko ekialdean hartu genuen ostatu. Abdul, bertako aitaren eskutik bizi izan genuen lehen aldiz egunerokotasunean pairatzen duten zapalkuntza. Damasko atean ginela, gazte batzuk iraindu egin zuten. Abdulen erantzun ezak ikustarazi zigun jokabide hauek bertan duten inpunitatea. Kipadun gazteek lasai asko egin zuten alde soldaduek kontrolaturiko haientzat zonalde segurutik, bitartean, turistak alde batetik bestera.

Jerusalemen bizi den Mundubat GKEko Barbararekin elkartu ginen. Atxiloketen ondorioz 17an Ramallahn egitekoa zen emakume palestinarren kongresua kolokan zegoela esan zigun. Bestalde, bilerara pare bat lagun gonbidatu zituen, Dalia Nassar eta Daoud Ghoul. Daoud Jerusalemeko palestinar kultura zentroen sarean koordinazioaz eta komunikazioaz arduratzen da. Bost kultura zentrok osatzen dute sare hau. Dalia, berriz, UPWCeko kidea da. Palestinar emakumeen mugimendu eta egoeraren kokapen orokorra egin zigun eta hitzordua adostu genuen Rammalahn berarekin elkartzeko.

Hurrengo goizean, bilera izan genuen Fadwah A. Alshaar Jerusalem Women Centerreko buruarekin. Bi proiektu daramatzate: indarkeria matxistak eragindako biktimei laguntza eta atxilotuak diren umeei babes legala eta bestelako zerbitzuen eskaintza.

Berriz ere Daoudekin elkartzeko aukera izan genuen eta Jerusalemeko hiri zaharra eta inguruak erakutsi zizkigun. Israelek bertan erabiltzen dituen okupazio estrategia ezberdinen inguruan azalpenak eman zizkigun. Hala nola, etxegabetzea eta etxeen eraistea, eraisketen kostua palestinarrei eurei ordainarazten diete, etxeak eraikitzeko baimenik ez, ondorioz edozein txoko hartu behar izaten dute bizilekutzat; tasak ordaindu arren ez dute zerbitzurik jasotzen; kontrol sozial eta poliziala –hiri zaharrean soilik 600 kamera inguru daude-, kolonoak eta soldaduak nonahi; segurtasun enpresa pribatuen kontratazioa –Black Water, e.a.-, nazioarteko legeetatik Israel inpune atera dadin; hiria museo ireki bihurtzeko nahia, hiriko sinbolo nagusien manipulazioaren bitartez –esaterako, hiri zaharrerako sarrera nagusia aldatu nahian Damasko atetik mendebaldean kokatzen den Jaffa atera- eta turistak ikusi behar duena eta batez ere, ikusi behar ez duena kontrolatuz.

Jerusalemgo kultur zentroen sarearen parte den El Hakawati National Theatreko zuzendariarekin bildu ginen antzokian bertan. Palestinar antzerkigintzari buruzko zertzelada orokorrak azaldu zizkigun, haien gai sozial eta gatazka politikoaren bozgorailu gisa. 80. hamarkadatik lanean dabilen antzerki talde independenteak egiten du lan bertan; sorkuntzan eta programazioan. Beste hirietako antzokiekin harreman zuzena du, emankorra den adierazpidea dela ikusi ahal izan genuen. Kulturaren garrantzia agerian geratu zen, etengabe erresistitzen ari den herri baten identitatearen eraikuntzan.

Okupazioak baditu milaka aurpegi eta ikusezinak diren hamaika murruk oztopatzen dituzte hamarnaka mundu horiek. Horrek guztiak osatzen du Jerusalemeko errealitatea.

Kubako brigadaren 2. kronika: CDRak ezagutzen

Gaurkoan, GALFISAko ikertzaile batek gaur egungo sistema politikoaren premisak azaldu dizkigu. Sistema politikoa azaltzen hasi aurretik nabarmendu beharra dago mendebaldeko gizartean demokrazia zentzu liberal batean ulertzen dela.
1959. urtean ezarrita zegoen diktadura militarra akabatu zen, 1940ko Konstituzioa aldarrikatuz. Honen ezaugarri nagusiak jendartearen parte hartze politikoa handitzea eta demokrazia “Justizia Sozial” bezala ulertzea izan zen. Hau lortu ahal izateko Iraultzak antikapitalismoa eta askapen nazionala uztartu behar zituen. 60ko hamarkadan parte hartzea eta pluralitatea nagusitu ziren, baina blokeoaren eraginez politikak erradikalizatuz joan ziren, batasuna eta homogenitatea bilatuz. Estatua herriaren sinonimo bezala ulertuz eta beste estatu sozialistekin harreman komertzialak indartuz joan ziren, iraultzaren gorenaldia eman zelarik.

1991an Bloke sozialistaren erorketarekin “Periodo Especial” deituriko garaia hasi zen, Kubak bizi izan duen egoerarik latzenetarikoa. Gaur egun oraindik blokeo aurreko garaian izan zuen ongizate egoerara heltzea, nekez lortzen ari da.
Bertako errealitatea ondo ezagutzeko, arratsaldean “Consejo Popular de Colon” izeneko auzora hurbildu gara. Bertan GALFISA proiektuaren bidelagun gisa aritzen da. Colon Zentro Habanako kontseilu txikiena da, eta gainpopulazioa zein zailtasun sozioekonomikoak dituen gunea izanik, kontseiluaren lan karga handituz doa.
Prebentzio taldea osatzen duten taldeekin elkartu gara bertan. Bildutako taldeak auzo guztietan ordezkaritza du eta prebentziorako lan hauek lokaletik nazionalera zabaltzen dituzte. Eragile hauen antolatzeko era, diziplinartekoa eta gertukoa da, familiek dituzten problematikak aztertuz eta landuz. Talde hauek guztiak prebentzio lanetan dihardute, kontseiluaren bizi kalitatea hobetzeko helburuarekin.

Coloneko CDRan (Comité de la Defensa de Revolución) ere egon ginen eta bertan iraultzareiko dagoen konpromisoa eta komandante izandako Fidelekiko zegoen maitasuna transmititu ziguten, brigadako kide guztiak hunkituz. Helarazi ziguten indarra eta borrokarako grina izugarria izan zen.

Brigadako esperientziekin jarraituz, jabetza eta honen kudeaketaren inguruan dauden forma anitzak erakutsi dizkigute. Iraultzaren hasieratik nekazal kooperatibak sortu izan dira eta figura juridiko desberdinak hauen izaera erregulatzeko.
2011tik Aurrera Kubako Alderdi Komunistaren 6. Kongresua burutu zen, orduz geroztik sektore pribatuaren hedapena eman da. Estatu Sozialistak bi enpresa eredu zituen ordura arte, hain zuzen ere, Estatu sozialistaren enpresa berritua eta nekazarien kooperatibak. Enpresen egoera juridiko hau murritza zela ikusirik, koopreratiba berrien sorrerarako bidea irekitzen da, alde batetik, ordura arte estatuaren jabegotzapean zeudenak “inducidas” eta borondatezkoak zirenak “voluntarias”.
GALFISAk kooperatiba hauei jarraipen lana egiten die kooperatiben lanketa barneratu eta ikasketa prozesu hori elkarrekin egin dezaten. “Herri Hezkuntza” metodologia bezala erabiliz teoria praktikara eramatea da helburu.

Jarraitu irakurtzen

Palestinan da brigada feminista

Larunbatean Herri Sanferminetan bazkari internazionalista

Elkartasuna Jesús Santrich eta Kolonbiako preso politikoei!

Sei hilabete pasa dira Kolonbiako Gobernuak eta FARC-EPk bake akordioak sinatu zituztenetik. Ordutik, Gobernuak ez ditu bete hartutako konpromisoetako asko. Kasurik adierazgarriena amnistia eta indultoen legea da, berau martxan jarri zenetik FARCeko 3400 preso politikoetatik soilik 832 preso politikoentzat suposatu baitu onuraren bat. Garrantzia berezia hartzen du epaile eta fiskalek presoen askatasunaren kontra hartutako jarrerak.

Hau izan da Jesús Santrich kolonbiarra gose greba mugagabean jarri duen arrazoi nagusia. Argi dago, borrokaren bitartez soilik lortuko dela bake prosezuari Kolonbiako Gobernuak jartzen dizkion oztopoak gainditzea. Lan horretan, Askapenatik elkartasunik beroena bidali nahi diogu Kolonbiako herriari, bere preso politikoei eta batez ere Jesús Santrichi, hasi duen gose greba mugagabearen aurrean.

Borroka da bide bakarra!
Duintasunezko bake baten alde!

Brigaden lehen kronika iraultzaren bihotzetik

#brigadak2017

Hamar urte ondoren Askapenako brigada, berriro Kubako harremanak estutzeko eta sendotzeko asmoarekin etorri da.

Euskal herriarekin eraikiak egon diren zubiak indartsuak izan badira ere, aurten hauek presentziaz elikatzen izango gara datorren egunotan.
Heldu bezain laster, Kubak eta kubatarrek duten beroa nabaritu dugu, horrexegatik erabaki dugu gure jantzirik eta ideiarik freskoenekin janztea.
Ideia freskoekin jarraituz, gure bidelagun izango ditugun GALFISA “ Grupo de América Latina de Filosofia Social y Axiologia” institutuak harrera ezin hobea egin digu. GALFISA, sozialismoan filosofiak duen garrantzia nabarmentzen saiatu izan dira, horrela herri hezkuntzaren bitartez herri mugimenduan gogoeta bat sustatuz. Arrazoiaz aparte emozioen beharrezkotasuna nabarmenduz. Hauek, ekintza-parte hartze metodologiaren bitartez ekologia, feminismoa, estetika (herri artea) lantzen dituzte.

Lehenengo hitzaldian, Kubako ekonomiaren gaur egungo erronka eta zailtasunetaz aritu gara. Eguneratze ekonomiko batzuk ematen ari dira Kuban. Orain arte, Kubaren enpleguaren %95a estatuaren menpe zegoen, honek enplegu osoa ekartzen bazuen ere, arazoak ere ekartzen zituen. 2008tik aurrera norbere kabuz lan egiteko baimenak aldatzen joan dira. Sektore pribatu eta publikoen arteko harremanek kontraesanak sortzen dituzte, ekonomiaren subjetu berrien sorrerak (autonomo, estatuaren soldatapekoak ez direnak, kooperatibistak…) eztabaida eta erregulazioen beharrak ekarri baititu.

Bestalde, emakumeen gehiengoak sektore publikoan egiten dute lan eta pribatuan lan egiten dutenek erreprodukzio lanetan dihardute. Sektore pribatuetan soldata handiagoak jasotzeak publikoa eta kualifikatua den lana uztea ekarri du erreprodukzio lan pribatu eta prekarizatuetan lan egiteko.

Kubako errealitateari sarrera sakon hau egin ondoren, Habanako alde zaharrera joateko aukera izan genuen. Bertara iristeko garraio publikoak eta turismoaren masifikazioak bertakoetan eragiten dituen zailtasunak bertatik bertara ikusi genituen.

Hurrengo egunean Casa de las Américas bisitatzeko aukera izan genuen. 59. urtean iraultza hasi eta lau hilabetetara Latinoamerika eta Karibeko balore artistiko-kulturala lantzeko ireki zen espazio hau. Eraikin honek beti kulturarekin lotura izan duen arren, kultura modu eraldatzaile batean sustraitzen hasi zen. Bertan Karibe eta Latinoamerikako artista garrantzitsuenak pasatu dira eta haien obrak eman dituzte herri honen askapen prozesuaren alde.

Aipatu beharra dago harreman diplomatikorik ez zuten herriekin harreman kulturala mantendu zela eta horrek lotura izatea ahalbidetu zuela. Memoria historikoa zaintzeko lan handia egin dute eta artxibatuta dituzte kultur erakunde honek izan dituen harreman guztiak. Bestalde formakuntza anitzak eta doakoak ematen dituzte.

Orriak

Subscribe to Askapena RSS
randomness